Dünyanın farklı bölgelerinde bulunan Tarikat ve Cemaatler ülkemizde etkileri daha çok gündem oluyor. Elbette herkesin inancı, düşüncesi ve hayat görüşü farklı olabilir. Bizim bu farklılara saygı göstermemiz gerekiyor. Tıpkı medeni ve gelişmiş toplum ve ülkeler gibi. Son günlerde Süleymancılar Cemaati yöneticilerine yönelik operasyonlar yeniden Tarikat ve Cemaatleri ülke gündemine taşıdı.
Aslında samimi inancı olan ve Kur’an-ı Kerim’i okuyanların, dini vacibelerini yerine getirmek için her hangi bir Tarikat ve Cemaate ihtiyacı yoktur. Zaten dini inançta kul ile Allah arasına girmekte doğru bir yöntem değildir. Eğer gerçekten müslümanlığın temel bilgilerini öğrenmek isteyenler için en büyük kaynak ve yol gösterici Kur’an-ı Kerim’dir. Kur’an-ı Kerim ilk sayfasında ”Allahım Yalnız sana ibadet ederiz ve yalnız senden yardım dileriz. Bizi doğru yola, kendilerine nimet verdiklerinin yoluna ilet; gazaba uğrayanlarınkine ve sapıklarınkine değil” diyerek adetta bu konulara değinmiştir.
Süleymancılar Cemaati yöneticilerine yönelik yapılan opreasyonda ortaya çıkan para trafiği ve finans rakamları herkesi şaşkına çevirdi. Cemaatlerin siyasi ve ekonomik nüfusu etkisi biliniyordu. Ama son yıllarda Cemaatlerin ekonomik varlıkların önemli oranda artış gösterdiği görülmektedir. Ayrıca Cemaat yöneticilerine yönelik operasyonda ele geçirilen düzinelerce silah görüntüleri, bu cemaatlere yönelen insanların kafasında soru işaretleri bırakıyor.
Birçok cemaat vakıf, dernek, eğitim ve yayın faaliyetleri üzerinden toplumsal ve ekonomik hayatta varlık göstermektedir. Türkiye’deki Tarikat ve Cemaatler dini ve tasavvufi kökenlere dayanan, toplumsal ve kültürel hayatta uzun süredir varlığını sürdüren yapılanmalardır. Ülkemizde 30’dan fazla ana tarikat ile bunların yüzlerce farklı kolu ve cemaati bulunduğu tahmin edilmektedir. Bu yapılar; dini eğitim, öğrenci yurtları, burs imkânları ve gıda yardımı gibi sosyal dayanışma faaliyetleri yürüttükleri için destekçileri tarafından birer sivil toplum kuruluşu (STK) ve manevi eğitim merkezi olarak görülür.
Tarikat ve cemaatlerin yasal durumu ise Türkiye’de 1925 tarihli ve 677 sayılı Kanun ile tekke, zaviye ve türbeler kapatılmıştır. Tarikat adıyla resmi bir kurum kurulamaz. 1925 yılında çıkarılan Tekke ve Zaviyelerin Kapatılması Kanunu gereğince yasal olarak tarikat adı altında örgütlenme tanınmasa’da, Tarikat ve cemaatlerin, genellikle dernek, vakıf, okul veya yurt gibi yapılar üzerinden sosyal ve kültürel faaliyet yürüttükleri bilinmektedir.
Özellikle geçmişteki devlet kurumlarında bazı kadrolaşma iddiaları ve 15 Temmuz darbe girişimi sonrasında bu yapıların devlet denetimi, şeffaflığı ve laik düzen üzerindeki etkileri kamuoyunda sık sık tartışılmakta; kapatılmaları veya sıkı denetlenmeleri gerektiğini savunan görüşler ile toplumsal birer ihtiyaç olduğunu belirten görüşler arasında keskin ayrılıklar bulunmaktadır.
Tarikat ve cemaatler, İslam dininin tasavvufi veya dini yorumları etrafında, bir lider ya da hoca (şeyh, pir, efendi) önderliğinde bir araya gelen insan gruplarıdır. Tarikatlar daha çok köklü tasavvuf yolları, cemaatler ise güncel dini veya sosyal yapılanmalardır. Tarikat, Allah’a varmak için tutulan manevi yol olarak izah ediyor.Cemaatler ise Ortak bir fikir veya lider etrafında toplanan topluluk olarak öne çıkıyor. Şeyh ise gruba rehberlik eden lider kişi olarak yansıtılıyor. Murit ise Tarikata bağlanan öğrenci veya üye olarak açıklanıyor.
Erkan SARIKAYA