Anasayfa / Gündem / Ruslar’ın Kars, Ardahan ve Artvin’i Türkiye’ye Bırakmasının 100. Yılı

Ruslar’ın Kars, Ardahan ve Artvin’i Türkiye’ye Bırakmasının 100. Yılı

16 Mart 1921 tarihinde Türkiye hükümeti ile Rusya (SSCB) arasında Dostluk ve Kardeşlik Antlaşması (Moskova Antlaşması) imzalandı. Antlaşmaya göre, Sovyet hükümeti Kars, Ardahan ve Artvin‘i; Türkiye tarafı ise Batum’u Gürcistan’a bıraktı. Bununla birlikte Sovyet Rusyası’nın Türkiye’ye 10 milyon altın Ruble tutarında parasal yardımın yanı sıra askeri malzeme yardımı yapması üzerinde anlaşıldı.

Rus sputnik haber ajansında yer alan bilgiye göre, Bugün (16 Mart), Türkiye Hükûmeti ile Rusya (SSCB) arasında 16 Mart 1921 tarihinde imzalanan Kars, Ardahan ve Artvin’in Türkiye’ye bırakılmasının yer aldığı  “Dostluk ve Kardeşlik Antlaşması”nın 100. yıldönümünü, Ortak tarihimize “Moskova Antlaşması” olarak geçen sözkonusu belgenin, Türk-Rus ilişkilerinde önemli bir yeri bulunmaktadır. İki ülke arasında diplomatik ilişkilerin kuruluşundan bir yıl sonra imzalanan bu antlaşma, dönemin şartları içinde taşıdığı siyasi önemin yanısıra günümüze kadar geçerliliğini koruyan hukuki sonuçlar da doğurmuştur. Türkiye Hükûmeti ile Rusya (SSCB) arasında yapılan ilk antlaşma olma özelliğini taşıyan “Moskova Antlaşması”, Genç Cumhuriyetimizin doğu sınırlarını belirlerken aynı zamanda, Sovyet Rusya’yla 1. Dünya Savaşı sonrasındaki dönemde sergilenen dayanışma ve işbirliğine de zemin teşkil etmiştir.
Antlaşmanın birçok maddesi, Türkiye Cumhuriyeti’nin egemenliğinin Rusya tarafından kabul edilmesiyle doğrudan ilgilidir.
Sözleşmenin hazırlanmasına paralel olarak, Moskova’da Dışişleri, Dış Ticaret Halk Komiserlikleri (bakanlıkları) ve Devrimci Askeri Konseyin temsilcilerinin yer aldığı bir askeri heyet çalışmalar yürütüyordu. Türkiye’nin acil ihtiyaç duyduğu silah, mühimmat ve diğer malzemelerin listesi Sovyet hükümetine sunulmuştu.
Antant ve müttefiklerine karşı yürütülen bu savaşta Türk askeri tarafından kullanılmış tüfek mermilerinin yarısından fazlası, her dört tüfekten biri, her dört toptan biri ve her üç top mermisinden biri Sovyet Rusya tarafından temin edilmiştir.
Günümüz tarihçilerinin verilerine göre Rusya, Türkiye’nin milli kurtuluş hareketine toplam 80 milyon Türk lirası değerindeki altınla yardım etmiş olup bu rakam, 1920’lerde TBMM’nin yıllık bütçesinin biraz üzerindeydi.
100 yıl önce Rusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti ile Türkiye Cumhuriyeti arasında Dostluk ve Kardeşlik Antlaşması imzalandı. Bu tarih son derece önemli, zira bu antlaşma, o dönemde içeride yeni bir gündem oluşturma aşamasında bulunan ve konumlarını güçlendirmek, hem yurtiçinde hem de uluslararası arenada daha da güçlenmek için birbirlerine ihtiyaç duyan iki ülke arasındaki işbirliği tarihinde yeni bir sayfa açtı.
 
Sosyal adalet ve emperyalizmle mücadele fikirleri, iki ülkeyi birleştirdi ve aktif olarak ilerlemelerine imkan sundu. Ayrıca bu, ilişkilerde yeni bir sayfaydı. Nitekim, yeni güç dengesi oluştu, yeni sınırlar ortaya çıktı ve Sovyet Rusya, Türkiye’nin milli kurtuluş mücadelesine büyük katkı yaptı. Sonuç olarak, Türkiye ve Sovyet Rusya’nın uluslararası kabul görmüş sınırları çizildi ve daha sonra SSCB kuruldu. Antlaşma, Rusya ile Türkiye arasındaki ikili dostane iletişimin dengesi unsuru ve temelidir.
Türk ve Rus heyet temsilcileri Rusya’dan Türkiye’ye altın getirilen Kızılhaç işaretli vagonların önünde. Kars, 1920.
Moskova Antlaşması imzalandığında, Türkiye’nin son derece olumsuz uluslararası durumda olduğu ve Sovyet Rusya’yla anlaşmanın bir tür can simidi olduğu genel kabul gören bir görüş. Ama aslında öyle değil. Anlaşma imzalandığında, Türkiye jeopolitik olarak Rusya kadar Avrupa için de önemliydi. Bu yüzden anlaşmanın imzalanması, Türkiye için bir seçim sonucu oldu. Seçimin Sovyetler Birliği’nden yana kullanılması, Batı ile gerilimin artması anlamına geliyordu. Bundan şu anlaşılıyor ki, Sovyet Rusya ile yapılan anlaşmanın en önemli kısmı, mali ve askeri yardımla ilgiliydi. Bu yardım gerçekten sağlandı ve Türkiye’nin, Moskova anlaşmasında üzerinde aldığı taahhütleri yerine getirmesi bunun gerçekleşmesinde önemli rol oynadı. Rusya’nın para ve silah yardımı, Mustafa Kemal Atatürk liderliğindeki Türkiye’nin Kurtuluş Savaşı’nı zaferle sonlandırmasında önemli rol oynadı.
Sosyal adalet ve emperyalizmle mücadele fikirleri, iki ülkeyi birleştirdi ve aktif olarak ilerlemelerine imkan sundu. Ayrıca bu, ilişkilerde yeni bir sayfaydı. Nitekim, yeni güç dengesi oluştu, yeni sınırlar ortaya çıktı ve Sovyet Rusya, Türkiye’nin milli kurtuluş mücadelesine büyük katkı yaptı. Sonuç olarak, Türkiye ve Sovyet Rusya’nın uluslararası kabul görmüş sınırları çizildi ve daha sonra SSCB kuruldu. Antlaşma, Rusya ile Türkiye arasındaki ikili dostane iletişimin dengesi unsuru ve temelidir.

Göz Atın

Mehmet Mert,Yeniden İstanbul Gazeteciler Dernek Başkanı Oldu

Merkezi İstanbul Beylikdüzü’nde bulunan ve Başkanlığınıı Gazeteci Mehmet Mert‘in yaptığı İstanbul Gazeteciler Derneği, 7 Nisan …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir