Cenub-i Garbi Kafkas Hükümet-i Cumhuriyesi (Güneybatı Kafkas Geçici Hükümeti) adıyla da bilinen Kars Cumhuriyeti, Türk tarihinin en kısa ömürlü ancak en stratejik devletlerinden biridir.
İşte bu kısa ömürlü cumhuriyetin özgeçmişi:
Kuruluş Süreci ve Kimliği
• Tarih: 1 Aralık 1918 (Bazı kaynaklara göre hazırlık süreci Ekim 1918’de başlar).
• Neden Kuruldu? Birinci Dünya Savaşı sonunda Osmanlı ordusu bölgeden çekilmek zorunda kalınca, Kars ve çevresindeki (Elviye-i Selase: Kars, Ardahan, Batum) Türk nüfusun Ermeni ve Gürcü işgaline karşı kendilerini koruması amacıyla kurulmuştur.
• Başkent: Kars.
• Yönetim Biçimi: Cumhuriyet (Türkiye tarihindeki ilk “Cumhuriyet” kelimesini kullanan devlettir).
• Başkan: Cihangirzade İbrahim Bey.
Öne Çıkan Özellikleri
1. Demokratik Yapı: Kendi anayasasını (Teşkilat-ı Esasiye) hazırlamış, 64 üyeli bir parlamento kurmuştur.
2. Kadın Hakları: Dönemin şartlarına göre çok ileri bir adım atarak kadınlara seçme ve seçilme hakkı tanımıştır.
3. Bayrağı: Paylaştığınız fotoğraftaki bayrağa çok benzer; ay-yıldızlı, kırmızı ve yeşil renklerden oluşan bir bayraktır.
Yıkılış ve Tasfiye
• Yıkılış Tarihi: 19 Nisan 1919.
• Nasıl Yıkıldı? Cumhuriyetin varlığından rahatsız olan İngilizler, Kars’ı işgal ederek hükümet binasını bastı. Hükümet üyelerinin birçoğu tutuklanarak Malta’ya sürgüne gönderildi.
• Sonuç: Bölge önce Ermenilere bırakılmış, ancak Kurtuluş Savaşı sırasında Kazım Karabekir komutasındaki Türk ordusu tarafından 30 Ekim 1920’de kesin olarak ana vatana katılmıştır.
Kaynak: Kars Kültür Tarihi Arşivi